Buskaartje Westerbork

Westerbork staat natuurlijk bekend als het Duitse doorvoerkamp voor Joden. Het kamp is echter voor de oorlog al gebouwd door de Nederlandse regering, als opvangkamp voor Joodse vluchtelingen. Op 1 juli 1942 namen de Duitsers het kamp in gebruik als doorgangskamp, vanwaar vele Joden naar vernietigingskampen werden getransporteerd. Tot die tijd stond het kamp nog bekend als "Centraal interneringskamp" of "Centraal opvangkamp". Dit buskaartje Assen centraal/kamp Westerbork stamt dus uit de periode 1939-1942.

Joods zilverwerk

Weer een bijzondere schenking van een bevriend verzamelaar. Rudy Huetink uit de Achterhoek is met zijn collectie Ruurlo in Oorlogstijd 1940 1945 zeer gepassioneerd bezig om -met name- de lokale oorlogsgeschiedenis uit de vergetelheid te houden.

Het lepeltje werd achtergelaten op het onderduikadres nadat de familie Aaron gearresteerd werd. Siegfried Israël Aaron was in de jaren '30 met zijn gezin uit Duitsland gevlucht naar Nederland, waar ze tijdens de oorlog in Zutphen woonden. Opmerkelijk is de gespleten hoef op het lepeltje. Symbool voor kosjer vlees (herkauwende dieren met gespleten hoeven).

Het gezin; Siegfried (1887), Ida (1892) en de jongste zoon Ludwig (1928) werd in december 1942 afgevoerd naar kamp Westerbork. De oudste zoon, Richard Otto (1924), is daar al begin oktober aangekomen en wordt op 19 oktober 1942 op transport gesteld naar Auschwitz, waar hij door de selectie heen komt en in kamp Birkenau terecht komt. Vermoedelijk is hij later in Auschwitz gestorven.

De rest van het gezin gaat op 1 februari 1944 vanuit Westerbork op transport naar Bergen-Belsen. Moeder Ida Aaron-Weijl zou dit kamp niet overleven. Vanuit Bergen-Belsen komen Siegfried en Ludwig op het zogeheten verloren transport terecht. Dit transport met 2500 joden in een goederentrein reed twee weken door het door oorlog geteisterde Duitsland heen, om uiteindelijk bij het plaatsje Tröbitz tot stilstand te komen. Vader Siegfried heeft dit transport niet overleefd.

Toch was Ludwig niet helemaal alleen toen zij bevrijd werden. Hij droeg het verdriet samen met zijn zus Lotte (1921). Zij was kort voordat zij en haar man Ludwig Heijmann naar Westerbork werden afgevoerd getrouwd. Ludwig Heijmann is in Bergen-Belsen gestorven. Het verloren transport kostte aan ongeveer 550 Joden het leven. Het grootste deel daarvan stierf kort na de bevrijding als gevolg van vlektyfus. Ludwig Aaron en Lotte Heijmann woonden beide de rest van hun leven in Amsterdam.

 

Expositie Renkum september 2019

Een gedeelte van de expositie in Renkum september 2019. Verschillende voorwerpen van Nederlandse gevangenen in de kampen Vught, Amersfoort, Westerbork, Dachau, Buchenwald, Ravensbruck, Stettin, Bergen Belsen en Auschwitz. En elk voorwerp draagt een geschiedenis met zich mee...

Brief familie Vintura

In de collectie bevinden zich ook enkele brieven geschreven door Joodse mensen gedurende de beginjaren van de oorlog.

Soms lukt het me om nabestaanden te vinden, zo ook bij deze brief geschreven door Elfriede Vintura aan haar broer Alfred Cohen in Brussel. Er staan ook twee berichtjes op namens Jaap en Irma Pekel, een pas-getrouwde halfzus van Elfriede en haar man.

Het gezin Vintura woonde op de Rijnstraat in Amsterdam. Jules en Frieda hadden twee kinderen, Joan en Boris. Vader Jules werkte als vertegenwoordiger. De brief werd geschreven ruim een week na de invoering van de beruchte jodenster, maar in de brief wordt hier geen aandacht aan geschonken. Vermoedelijk probeerden ze het leven toch zo normaal mogelijk door te zetten, ondanks de toenemende verschrikkelijke anti-Joodse maatregelen.

Het trieste is dat niemand van dit gezin de Holocaust overleefd heeft. Het was voor neef Bob dan ook zeer verrassend en ook emotioneel om deze kaart te zien. En daarbij wat nieuwe informatie die ik over de betrokkenen kon vinden. Met name over zijn neefje Boris, die nog geen 1 jaar mocht worden en waar eigenlijk verder niets over bekend is, zelfs geen foto. Het blijft weerzinwekkend om te bedenken dat zo’n klein baby’tje vermoord werd. Na de oorlog werd er zoals bij velen niet over gesproken.

-Juda “Jules” Vintura (Amsterdam 21-9-1914 – Auschwitz 31-3-1944)

-Elfriede “Frieda” Vintura –Cohen (Weseke 20-9-1915 –Auschwitz 10-9-1943)

-Joan "Johnny" Vintura (Amsterdam 7-12-1939 –Auschwitz 10-9-1943)

-Boris Vintura (Amsterdam 30-1-1943 –Auschwitz 10-9-1943)

-Alfred Abraham Cohen – broer van Elfriede (Wesche 13-7-1910 - Auschwitz 7-1-1943)

-Else Cohen –Sommerfeld (Krojanke 15-3-1913 –Auschwitz tussen 24-10 en 3-11-1942)

-Maria Cohen (St. Gilles op Brussel 14-6-1940 –Auschwitz tussen 24-10 en 3-11-1942)

-Jacobus “Japie” Pekel (Amsterdam 7-9-1918 Midden-Europa 28-2-1945)

-Sara Irmgard “Irma” Cohen –halfzus van Elfriede (Burgbrohl 22-8-1918 –Auschwitz 8-10-1944)

-Marianne Pekel (kamp Westerbork 5-9-1943 –Auschwitz 8-10-1944)

Foto's: Bob Vintura

Frieda, Johnny en Jules Vintura
Foto: Bob Vintura

Johnny Vintura
Foto: Bob Vintura

Jules, Johnny en Frieda Vintura
Foto: Bob Vintura

Brief inlichtingenbureau voor Joden, Westerbork

Joodse overlevenden konden hier informatie verkrijgen over hoe het hun dierbaren vergaan was..

Documenten kamp Westerbork

Twee bijzondere documenten afkomstig uit kamp Westerbork. Het gaat om een lijst voor het wasgoed, en een kaart voor het eten wat werd verstrekt aan de zieken.

Benjamin Coopman

De Storm ss was het weekblad van de Nederlandse ss. Een bolwerk van propaganda. Op dit exemplaar is op de voorpagina de Nederlandse vrijwilliger Gerard Mooyman te zien. De eerste niet-Duitser die het ridderkruis ontving. Na de oorlog betoonde hij spijt voor de vreselijke nazi-misdaden waar hij zichzelf mede-verantwoordelijk voor achtte.

Het gaat mij echter om een artikel op de tweede pagina. Hierin worden de Joden afgeschilderd als een lui volk; zelfs in het concentratiekamp. De werkelijkheid was dat honderden Joden hier al stierven door de mishandelingen van de ss en kapo's als zij niet ontzettend hard werkten. De mogelijkheid om voedsel te zenden aan de gevangenen, kwam er op een gegeven moment, maar dit was erg lastig voor de Joodse gevangenen, gezien de deportaties; er was weinig familie meer die nog pakketten kon zenden. De Joodsche Raad heeft dit ook nog gedaan, maar na korte tijd werd de toestemming daarvoor ingetrokken. Er werd standaard gevraagd om het brood dik te besmeren, gezien de voedingshulp hard nodig was om te overleven.

 

Benjamin Coopman werd met het beruchte kindertransport via Westerbork afgevoerd en kwam met zijn vrouw Evelina en zijn zoon Isodor om 11 juni 1943 (de dag van aankomst) in vernichtungslager Sobibor. Zijn net getrouwde dochter Elisabeth werd 30 september 1942 in Auschwitz vermoord.

Sellingerbeetse

Dhr. Zwamborn is kok/beheerder in het Joodse werkkamp de Beetse.

Dit dit document is het ontslagbewijs van J. Schipper op 8 Oktober 1943.

Werkkamp de Beetse was met bijna 400 gevangenen het grootste Joodse werkkamp van Nederland. In noord en oost-Nederland zijn begin 1942 een aantal kampen opgericht, het aantal word geschat op 70. In deze kampen moesten Joodse mannen werken die werkloos waren geworden door anti-Joodse maatregelen. De condities in de verschillende kampen verschilden, maar toen besloten werd dat de Joden ook uit Nederland gedeporteerd zouden gaan worden werd het leven zwaarder.

Op de vooravond van het Joodse feest Simchat Torah werden alle kampen ontruimd (vaak hardhandig) en de gevangenen naar Westerbork gestuurd. Ook de Beetse werd op 2 Oktober 1942 bezocht door een overvalwagen met 25 Duitse militairen. Via het station van Stadskanaal gingen de mannen naar Lager Westerbork.

 

8 Oktober 1943

Briefje uit kamp Westerbork

Alijda Logger werd geboren op 22 augustus 1922 geboren in Den Haag.

Ze woonde in Scheveningen. Ze dook onder bij de familie colleye in Wijlre Limburg, waar deze ontvangstkaart naar gestuurd is. Ze werd gearresteerd op 21 december 1942 waarna ze in het Lager Westerbork terechtkwam. Vanaf hier werd ze op 9 februari 1943 op transport gezet naar Auschwitz waar ze op 12 februari is vergast. 20 jaar oud was ze.

Dit briefje is waarschijnlijk haar laatste teken van leven geweest.

Haar moeder Hanna Logger- Mulder Canter werd ook in Auschwitz vermoord, op 1 oktober 1942.

Haar vader Levie Logger eveneens in Auschwitz, op 13 januari 1943.

Lijda Logger
Barak 62
Westerbork

Postzegel is er helaas uit gescheurd.

27 Jan. '43
Pakje ontvangen
Hartelijk dank
Lijda

Het Joodsche Weekblad

Het eerste exemplaar van het Joodse weekblad, dit begon als blad van de Joodse raad van Amsterdam. In dit blad werden vaak in opdracht van de Duitsers verordeningen en mededelingen geplaatst. Al snel fungeerde de Joodse Raad niet meer regionaal maar nationaal.

Eind 1943 toen alle Joden ondergedoken zaten, of weggevoerd waren, werd de Joodse raad zelf ook afgevoerd naar kamp Westerbork. Asscher werd doorgestuurd naar Bergen-Belsen, en overleefde de oorlog. Ook Cohen overleefde de oorlog, in het getto-kamp Theresienstadt.

Polizeiliches Judendurchgangslager Westerbork

Recept en medicijndoosje uit het "Polizeiliches Judendurchgangslager" Westerbork.

J.H. Boezeman, tot begin oktober 1942 hoofd van het kampziekenhuis in Westerbork.

Dit nummer werd geschreven door twee Nederlandse Joden, van Wesel en Kannewasser, die al ver voor de oorlog Jazz muziek maakten. Vanaf 1937 werden ze echt populair en hun nummers waren vaak te horen op de radio. Toen de bezetting begon mochten ze alleen nog maar voor Joods publiek optreden, en vanaf 1941 mochten ze helemaal niet meer optreden. In 1943 werden ze opgepakt en kwamen ze in Westerbork terecht. Ze mochten het kamp verlaten om dit nummer op te laten nemen. Eind 1944 werden ze op transport gesteld naar Duitsland. Toen de oorlog bijna ten einde was stierven ze van uitputting.