Een gezicht zonder naam.. Omgebracht in concentratiekamp Mauthausen

 Deze foto toont een Franse militair, helaas is mij niet bekend wie deze man was. Een van de miljoenen van wie de geschiedenis nog in het verborgene ligt. Op de achterkant staat geschreven "Overleden 18 februari 1945 in het Kommando Gusen, behorende aan Mauthausen."

Expositie 5 mei Wageningen

Afgelopen 5 mei was een klein deel van de collectie te zien in Wageningen tijdens het Foulkesfestival (bevrijdingsfestival te Wageningen). Zo blijft de geschiedenis, onze collectieve geschiedenis als land, voor iedereen beschikbaar om te zien. We kunnen terugkijken op een geslaagde dag.

Verschillende voorwerpen uit jappenkampen en concentratiekampen. Ook waren er voorwerpen uit verschillende krijgsgevangenenkampen te zien.

Koffer uit de hel van Bergen Belsen

In deze koffer nam een bevrijde Jood/Jodin zijn of haar spullen mee terug naar Nederland. De koffer is gemaakt van een Engelse kist waarin luizenpoeder werd aangevoerd om de bevrijde gevangenen van het kamp te ontluizen. Eigen bezittingen hadden de gevangenen niet meer, dus er moest geïmproviseerd worden.

Toen het kamp door de Britten werd bevrijd, was het bezaaid met lijken die nog niet begraven waren. Het kamp werd snel ontruimd en platgebrand vanwege de dysenterie en vlektyfus, dat verspreid werd door de luizen.

70000 gevangenen kwamen in dit kamp om het leven in dit kamp, waaronder ook 20000 Russische krijgsgevangenen. Vandaag de dag is het kamp nog steeds omgeven door massagraven.

Schokkende beelden van de bevrijding van het kamp.

Eveneens schokkende beelden van de ontruiming en verbranding.

Foto Oflag 67

Foto gestuurd naar Luitenant C.P. Verkroost, KGF 31592 in het kamp Oflag 67 te Neubrandenburg.

"Voor Papa.
Keesje 5 1/2 j. oud.
1 Juli '44.

Brief Nederlandse KGF uit Oflag V A

Brief van KGF 662 kapitein L.J.H. Reijnders uit Oflag V A Weinsberg. Hier zaten officieren die na de oorlogsdagen van mei 1940 krijgsgevangen waren genomen. 8 juni 1940 werden zij weer vrijgelaten. Vlak voor zijn vrijlating schreef Reijnders deze brief. Hij moest nog in het Duits geschreven worden, omdat er nog geen Nederlandse prüfers waren om de brief te censureren. In de brief schrijft Reijnders met hoeveel officieren ze er zitten, maar dat is door de censuur weggegumd. Ook schrijft hij over het "lagergeld", waar de gevangenen in de kantine iets mee kunnen kopen; "ins besondere 'Bier,".

Nach die Kapitulation sind wir über Wijk bij Duurstede, Rhenen, Wageningen und Arnhem nach Deutschland geführt. Wir sind nun in ein Kriegsgefangenenlager für Offiziere. Wo darf ich nicht sagen.

J. Chr. Baarspul, gijzelaar in Buchenwald en Haaren

Op 19 juli 1940 arresteerden de Duitsers 218 prominente Nederlanders die een belangrijke functie bekleedden m.b.t. N.O.I. In oktober werd er nog eens een groep van 116 prominente Nederlanders opgepakt en naar Buchenwald gestuurd. Hoewel zij geen band hadden met Nederlands-Indië stonden ook zij als gijzelaars borg voor de Duitsers en NSB'ers die men in N.O.I. had opgepakt en geïnterneerd in kampen. 

Jan Christoffel Baarspul was een van deze 218 "Erstklassiger Persönlichkeiten". Hij was werkzaam als controleur (dit was een bestuursfunctie) bij het Binnenlandsch Bestuur en ging eind 1939 met verlof naar Nederland. 

De groep werd op transport gezet en kwam terecht in concentratiekamp Buchenwald, enkele vrouwen gingen naar concentratiekamp Ravensbruck.  In Buchenwald kwamen de mannen terecht in Block 41, wat later de bijnaam kreeg "Das Goldene Block". Buchenwald was een kamp van wreedheden en ellende, maar gelukkig hadden de gijzelaars het beter dan de rest. Wat overigens niet betekent dat zij het er licht hadden. Het Rode Kruis mocht hen van pakketten voorzien, ze konden eens per maand een brief schrijven en ze hoefden niet te werken. Toch overleden er negen gevangenen in Buchenwald, als gevolg van de slechte hygiëne.

16 november 1941 werd de groep op transport gesteld naar Nederland, waar ze werden geïnterneerd in gijzelaarskamp Haaren. Een oud seminarie in Brabant. Baarspul werd hier vleugeloudste en hij behaalde enkele bridge-prijzen in zijn vrije tijd (waar geen gebrek aan was). Net als in Buchenwald zorgden de gevangenen namelijk zelf voor tijdverdrijf en entertainment. Zo goed en zo kwaad als het ging natuurlijk. 

Op 17 september 1942 werd Baarspul vrijgelaten uit kamp Haaren. Hij vervulde nog vele belangrijke taken waaronder gouvernements-secretaris van Nieuw-Guinea.

Het kampnummer van Baarspul. Holl. Geiselhäftling 4912, Block 41 B.

Het nummer is gemaakt van de witblauw gestreepte stof waar ook de bekende kampkleding van gemaakt is.

Een kaartspel gemaakt van kartonnetjes van pakjes sigaretten, uit welk kamp dit afkomstig is weet ik helaas niet.

Handgetekende speelkaarten.

Baarspul (linksachter) in gijzelaarskamp Haaren.

https://beeldbankwo2.nl/nl/beelden/detail/5070c656-025a-11e7-904b-d89d6717b464/media/32866d8a-8ff1-b5cc-63e5-e4785f8e3a45

Op de achtergrond een spotprent: "Breng uw vacantie door in Buchenwald
Reisvereniging "de malle molen" "



*NB, ik beschik ook over een namenlijst met zo'n 500 gijzelaars uit Michielsgestel en een namenlijst van enkele honderden Indische gijzelaars in Buchenwald, via een email kan u eventueel contact opnemen om deze lijsten te raadplegen. 

Speld van krijgsgevangene Wim Koterus

De dochter van KGF 103345 W.J. Koterus schonk deze badge en de "Passierschein". Haar vader vocht bij de Grebbeberg in 1940, staakte mee in februari 1941 toen de Joden van Amsterdam werden afgevoerd en werd in 1943 teruggevoerd in krijgsgevangenschap. Via Stalag XI A Altengrabow kwam hij terecht in Stalag XI B Fallingbostel, samen met nog een kleine 700 andere Nederlanders.

Toen het front naderde ontsnapte Koterus met een medegevangene, zodat hij niet naar een ander kamp geëvacueerd zou worden. De Amerikanen gaven hem, in ruil voor zijn verdiensten (maken van kisten voor af te voeren oorlogsbuit) deze speld, een "Mechanic/driver badge". Wanneer hij het liet zien kreeg hij er eten voor, en tijdens zijn terugtocht werkte het ook als bewijs dat hij geen Duitser of Nederlandse vrijwilliger in Duitse krijgsdienst was.

De krijgsgevangenschap is in de familie Koterus een punt van schaamte geweest, met name omdat hij zich in 1943 zelf gemeld had. Er mocht niet over gepraat worden, en ook buiten de familie was geen enkel begrip te vinden.

Deze passierschein was eigenlijk bedoeld voor Duitsers opdat ze zich over zouden geven, maar ook Koterus had er eentje. Of hij er gebruik van gemaakt heeft weet ik niet. Op de achterkant staan de belangrijkste regels van het krijgsgevangenenrecht.