Koffer met Nederlands-Indische geschiedenis fam. Knaven

 Recentelijk mocht ik weer een bijzondere schenking aan de collectie toevoegen. De koffer met documentatie van de familie Knaven. Gezinshoofd was Dhr. Jan Knaven (Amsterdam, 4 mei 1893 - Semarang, 6 juli 1945). In 1920 kwam hij naar Semarang vanwege zijn werk voor de handelsonderneming MacNeill & Co. Al snel trouwt hij met met de Indo-Europese José Mehlbaum en ze krijgen twee kinderen; Rudi (1924) en Frida (1926). De firma moet een goede werkgever geweest zijn, want de foto's tonen een welgesteld gezin. Tijdens de mobilisatie in december 1941 deelde de firma Jan in bij de vernielingsdienst. Hier kwam echter niets van terecht, gezien Jan nog herstellende was van een langdurige ziekte.

Op 8 maart 1942 moet Nederlands-Indië capituleren en op 24 juli 1942 wordt ook Jan geïnterneerd. Eerst in het vm. KNIL-kampement Jatingaleh en later naar Kesilir, waar hij een maagzweer kreeg. Toevallig was zijn vroegere internist, Dr. Eerkens, daar ook geïnterneerd. Op zijn verzoek is Jan toen overgeplaatst naar het ziekenhuis in Krikilan waar toen nog Europese doktoren en verpleegsters waren. In september 1943 werd hij daar weggehaald en het personeel kon José helaas niet vertellen waarheen. Na de bevrijding bleek dat hij naar de C.B.Z. (centrale burgerlijke ziekeninrichting) in Batavia was gebracht. Na zogenaamd herstel werd hij naar kamp Tjimahi gebracht en vanaf daar naar het Bangkongkamp, waar hij op 6 juli 1945 aan uitputting bezweek.

José en de kinderen konden vanwege hun grotendeels Indische afkomst gedurende de bezetting buiten het kamp blijven. Zij waren zogenoemde "buitenkampers". In 1950 vertrok zij met de kinderen naar Nederland.

De koffer omvat veel foto's van het gezinsleven voor en na de oorlog, enkele brieven uit het kamp, correspondentie omtrent het oorlogsgraf van Jan en vele andere documenten. Hieronder een selectie.

Jan (links) als sergeant tijdens de mobilisatie 14-18.

Jan Knaven, Semarang 1920.

Het huwelijk met José Mehlbaum

Jan en José in hun woning in Semarang.

De kleine Rudi (5 maanden)

José met de kinderen voor het voorverblijf van de woning.

Het gezin Knaven, Semarang 1934.

Gesmokkelde briefjes van Jan aan zijn vrouw.

Correspondentie uit het ziekenhuis van Krikilan.

De brieven van Jan aan het thuisfront. De laatste brief kwam aan 9 dagen voordat hij stierf. Of hij het antwoord nog gelezen heeft is onbekend.

Boekjes voor de reis naar Nederland.

Menukaart van een krijgsgevangene uit Jappenkamp Tjimahi

Deze menukaart werd gevonden in een doos met studieboeken van dhr L. W. Chr. de Bruijn. De boeken waren naar de kringloop gebracht. Het betreft een menukaart uit het krijgsgevangenenkamp Tjimahi, waar de Bruijn gevangen zat. Hij diende als stukscommandant bij de infanterie (een vreemde combinatie) als sergeant 1.

Van zijn krijgsgevangenschap weet ik natuurlijk dat hij in Tjimahi heeft gezeten. Op 06-09-1944 vertrok hij vanuit het 10e bataljon kamp met het schip de Kinta Maru II naar Singapore, de schepen waarop dit soort transporten stonden bekend als helleschepen, vanwege de barre omstandigheden en de wrede behandelingen van de gevangenen en dwangarbeiders. De transporten werden bovendien vaak aangevallen door de geallieerde marine en luchtmacht.

Het transport (Java Transport 24, meer dan 1000 gevangenen) kwam op 13-09-1944 aan in Singapore, waar ze een droogdok moesten maken op het eiland Poeloe Damar.Wanneer sgt1 de Bruijn bevrijd is weet ik helaas niet.

In die tijd was het gewoonlijk dat men menukaarten signeerde.
Op de kaart staat de universiteit in Leiden waar hij rechten studeerde afgebeeld. Het maal was ter ere van de universiteitsverjaardag. De gerechten zullen waarschijnlijk verzonnen zijn, gezien de voedselsituatie in een dergelijk kamp.

De menukaart is gemaakt op een ongebruikte veldpostkaart; improviseren met wat er aanwezig was, was niet ongewoon in een dergelijk kamp.

De Japanse registratiekaart van sgt1 de Bruyn
Nationaal Archief, Den Haag, Ministerie van Binnenlandse Zaken: Stichting Administratie Indische Pensioenen (SAIP), Stamboekgegevens KNIL-militairen, met Japanse Interneringskaarten, 1942-1996, nummer toegang 2.10.50.03, inventarisnummer 423

Wederom een doosje uit het oosten..

Dit doosje kocht ik van een vrouw die het bij de naai-afdeling in een kringloopwinkel in Friesland gevonden had. Toen ze het op marktplaats zette had ze geen idee dat het uit een jappenkamp kwam. Ik stuurde haar een toelichting op mijn bod, waarin ik haar iets over het doosje vertelde. Hoewel ze een decennium na de oorlog geboren was, had ze nog nooit gehoord over de jappenkampen! Ze reageerde dus geschokt, en is gelijk naar informatie gaan zoeken. Het doosje verkocht ze aan mij, en de verzendkosten deed ze cadeau.

Op het doosje staan een aantal initialen, en de naam grietje. Waarschijnlijk is het doosje gemaakt door de geliefde van Grietje, gezien de in elkaar verwikkelde initialen (H.K. en G.rietje H.), en de twee provinciewapens van Drenthe en Groningen.

Het blikje werd voor de oorlog gebruikt door het KNIL, als vetlapdoosje.

Het wapen van de provincie Drenthe.

Interneringskamp Tjimahi 22 Juli '42

Het wapen van de provincie Groningen, gevolgd door een hart met initialen erin.